Mạng 6G AI-native: Việt Nam tiên phong định hình tương lai kết nối toàn cầu

Hội nghị MWC Barcelona 2026 đánh dấu sự ra đời của Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu với sự tham gia của ba doanh nghiệp Việt Nam là FPT, Viettel và VNG. Qualcomm cùng Viettel đã ký kết hợp tác phát triển thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu, với kế hoạch thử nghiệm 6G vào năm 2028 và thương mại hóa từ năm 2029. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để không chỉ đón đầu công nghệ mới mà còn tham gia tích cực vào việc định hình tiêu chuẩn mạng di động thế hệ tiếp theo.

AI-native định hình kiến trúc mạng 6G

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị. Điều này thúc đẩy sự tích hợp công nghệ thông minh vào mọi khía cạnh đời sống, cho phép hàng triệu thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT có khả năng hiểu, phản hồi theo thời gian thực. Mạng 6G được xây dựng như một mạng lưới AI-native, có khả năng xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu.

Hệ thống mạng 6G tích hợp AI-native

Hệ thống mạng 6G được thiết kế từ nền tảng AI-native, cho phép xử lý dữ liệu thông minh

Khác với 5G vốn tập trung vào tốc độ truyền tải, 6G AI-native có khả năng tự học và tự tối ưu hóa mạng lưới theo thời gian thực. Khi có sự cố, mạng có thể tự động định tuyến dữ liệu qua các node khác mà không cần sự can thiệp của con người. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hàng tỷ thiết bị cùng chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu, khiến mạng lưới hiện tại khó lòng đáp ứng tốc độ, độ tin cậy cùng khả năng mở rộng cần thiết. Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp".

Lộ trình triển khai 6G tại Việt Nam

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu. Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029. Lộ trình này được đánh giá là tích cực, đặt Việt Nam trong nhóm quốc gia tiên phong về 6G, song hành với các nền kinh tế phát triển như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Lộ trình phát triển mạng 6G từ 5G đến thương mại hóa

Lộ trình phát triển mạng 6G từ 5G đến thương mại hóa

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng cho sự phổ biến của 5G và chuyển đổi sang 6G trên toàn cầu. Việc Việt Nam có ba đại diện là FPT, Viettel và VNG tham gia Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu tại MWC Barcelona 2026 cho thấy cam kết nghiêm túc của quốc gia trong cuộc đua công nghệ mới. ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, đánh giá cao khả năng triển khai thực tế của Việt Nam. Ông nhận xét Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao, là yếu tố then chốt để thành công trong việc thương mại hóa công nghệ mới.

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Dự án này không chỉ tạo ra sản phẩm thương mại mà còn là bước đệm quan trọng để xây dựng hệ sinh thái ứng dụng AI-native trên nền tảng 6G. Các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong quá trình này. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới.

Ba trụ cột công nghệ của 6G

Thiết kế của 6G như một nền tảng AI-native sẽ hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính: kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Do vậy, 6G trở thành yếu tố nền tảng để hiện thực hóa xu hướng "AI ở khắp mọi nơi". Quốc gia nào triển khai 6G sớm sẽ không chỉ cải thiện kết nối mà còn có lợi thế định hình toàn bộ hệ sinh thái công nghệ trong tương lai.

Cấu trúc ba trụ cột của mạng 6G

Ba trụ cột của 6G bao gồm kết nối tốc độ cao, cảm biến diện rộng và tính toán hiệu năng cao

Trụ cột thứ nhất là kết nối, với tốc độ truyền tải dự kiến đạt 100-1000 Gbps, gấp 10-100 lần so với 5G. Điều này cho phép truyền tải dữ liệu khổng lồ trong thời gian cực ngắn, là điều kiện tiên quyết cho các ứng dụng như thực tế ảo tăng cường (XR), giao tiếp ba chiều và streaming nội dung 8K. Trụ cột thứ hai là cảm biến diện rộng, biến mạng 6G thành một mạng lưới cảm biến khổng lồ có khả năng thu thập dữ liệu từ mọi ngóc ngách, phục vụ giám sát môi trường, giao thông thông minh và y tế từ xa. Trụ cột thứ ba là năng lực tính toán hiệu năng cao, cho phép xử lý AI tại biên mạng (edge computing) thay vì chỉ tập trung tại trung tâm dữ liệu.

Ba trụ cột này không hoạt động độc lập mà tạo thành một hệ sinh thái liền mạch, nơi dữ liệu từ cảm biến được xử lý ngay tại biên nhờ năng lực tính toán cao, sau đó truyền tải qua kết nối siêu tốc đến các ứng dụng AI. Thiết kế AI-native cho phép hệ thống tự cân bằng tải, tối ưu hóa phân bổ tài nguyên và dự đoán nhu cầu trước khi nó phát sinh. Ví dụ, khi nhận diện một khu vực có nhu cầu băng thông tăng cao, mạng 6G có thể tự động điều chỉnh phân bổ tài lượng từ các khu vực khác, đảm bảo trải nghiệm người dùng luôn ổn định.

Vị thế Việt Nam trong mạng 6G toàn cầu

Một yếu tố quan trọng được đề cập là nguồn nhân lực công nghệ. Thiều Phương Nam cho biết Việt Nam có đội ngũ kỹ sư hùng hậu, được đào tạo chuyên sâu và có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến. Đội ngũ này là tài sản quý giá trong cuộc đua 6G, đặc biệt khi công nghệ này đòi hỏi kỹ năng kết hợp giữa viễn thông, AI và điện toán đám mây.

Vị thế của Việt Nam trong bản đồ phát triển mạng 6G toàn cầu

Vị thế của Việt Nam trong bản đồ phát triển mạng 6G toàn cầu

Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý (physical AI) và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam", bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Qualcomm đã triển khai các nền tảng suy luận AI (AI inferencing) và hợp tác với các đối tác lớn như Viettel, VNPT, VNG và FPT. Tại Hội nghị MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack (rack-scale), thay vì từng máy chủ riêng lẻ. Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ này, phục vụ chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt.

Trong lĩnh vực robot, Qualcomm đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi. Việc có nhiều doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi giá trị 6G giúp giảm sự phụ thuộc vào công nghệ ngoại nhập và tạo ra hệ sinh thái nội địa tự chủ. Đây là yếu tố khác biệt so với nhiều quốc gia khác trong khu vực, nơi mạng 6G chủ yếu được triển khai bởi các nhà cung cấp nước ngoài.

Ứng dụng thực tế của 6G AI-native

Ứng dụng của 6G AI-native sẽ vượt xa những gì người dùng trải nghiệm với 5G hiện nay. Trong y tế, 6G cho phép phẫu thuật từ xa với độ trễ dưới 1ms, bác sĩ có thể điều khiển robot phẫu thuật ở bệnh viện khác với độ chính xác như đang trực tiếp thao tác. Trong sản xuất, nhà máy thông minh sử dụng 6G có thể kết nối hàng triệu cảm biến và robot, tự động tối ưu hóa quy trình sản xuất theo thời gian thực.

Ứng dụng thực tế của 6G AI-native trong y tế và sản xuất

6G AI-native mở ra khả năng phẫu thuật từ xa và nhà máy thông minh với độ trễ cực thấp

Trong giao thông, 6G là nền tảng cho xe tự hành mức cao nhất (Level 5), khi xe có thể giao tiếp không chỉ với nhau mà còn với toàn bộ hạ tầng đô thị. Tín hiệu từ camera, cảm biến, đèn giao thông và các xe khác được xử lý gần như tức thời, cho phép phản ứng trong vài mili giây. Điều này đặc biệt quan trọng trong điều kiện giao thông phức tạp tại các đô thị lớn của Việt Nam.

Qualcomm cũng mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực bao gồm AI, trung tâm dữ liệu, ô tô và các thiết bị thông minh. Cách tiếp cận này cho thấy Việt Nam đang dần được định vị là một trung tâm phát triển công nghệ, không chỉ là thị trường tiêu thụ của hãng. Trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 9/4, đại diện Qualcomm thông báo mở rộng các sáng kiến công nghệ và tăng cường sự hiện diện của đội ngũ lãnh đạo cấp cao tại Việt Nam. Điều này khẳng định vai trò chiến lược quan trọng của thị trường Việt Nam trong khu vực.

Để chuẩn bị cho kỷ nguyên 6G, người dùng cần trang bị các thiết bị có khả năng kết nối với mạng mới này. Laptop AI, điện thoại tích hợp chipset 6G và các thiết bị IoT AI-native sẽ là xu hướng chủ đạo trong những năm tới. Việc đầu tư vào các thiết bị này không chỉ mang lại trải nghiệm tốt hơn hiện tại mà còn đảm bảo tương thích với hạ tầng tương lai khi 6G được thương mại hóa từ năm 2029.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào mạng 6G được thương mại hóa tại Việt Nam?

Qualcomm và Viettel dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa từ năm 2029.

Việt Nam có những doanh nghiệp nào tham gia phát triển 6G?

FPT, Viettel và VNG là ba đại diện Việt Nam tham gia Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu tại MWC Barcelona 2026.

AI-native có ý nghĩa gì trong mạng 6G?

AI-native có nghĩa là trí tuệ nhân tạo được tích hợp cốt lõi vào kiến trúc mạng, cho phép mạng tự học, tự tối ưu hóa và xử lý thông minh mà không cần sự can thiệp của con người.